9 onbekende Duitsche militairen in 1 graf

In het verhaal van Het raadsel bij kruispunt ’t Puttertje wordt gesproken over omgekomen Duitse soldaten die werden begraven op de begraafplaats in Putten.

De gesneuvelde Duitse soldaten zijn op de morgen van 18 april 1945 in een tijdelijk massagraf op de Algemene Begraafplaats aan de Molenstraat begraven.

In het Gemeentearchief van Putten is een dossier, mapnummer 102, met daarin onder andere informatie over onderhoud van graven van Duitsers en overbrenging van alhier begraven Duitsers naar het kerkhof voor Duitse gesneuvelden te IJsselstein-Venray. Op 7 mei 2026 bezocht ik het archief om dit dossier in te zien.

In de map zit een aantekening van de Politie Motor Dienst waarin schematisch de ligging van het massagraf wordt aangegeven. Ten minste, zo lijkt het, de notitie is daarin niet geheel duidelijk. Op de voorkant wordt onderaan de graven van geallieerde soldaten aangegeven, deze graven zijn nu nog aanwezig. Daarboven staat de tekst “9 onbekende Duitsche militairen in 1 graf”, mogelijk is dit dus achter de geallieerde graven.
Op de achterkant van de aantekening staat een kruis getekend met de tekst “18/4/45 9 unbekannte Deutsche soldaten”, met daaronder een Maltezer kruis. Ik neem aan dat dit een weergave van de toenmalige fysieke markering van het massagraf was.

Als we de tegenwoordige begraafplaats bezoeken, dan vinden we daar de geallieerde graven terug. Achter die graven zijn lege plekken. Mogelijk is dat de locatie van het massagraf waarin de Duitse soldaten begraven lagen.

Op 14 april 1955 kwam een verzoek van het Ministerie van Oorlog, afdeling gravendienst, om de stoffelijke resten der onbekende Duitse gesneuvelden … te doen opgraven en overbrengen naar het kerkhof voor Duitse gesneuvelden. Op 26 en 27 april 1955 werden deze soldaten herbegraven op de Duitse Militaire begraafplaats in Ysselsteyn.

Als je er rekening mee houdt dat het massagraf tot april 1955 bezet is geweest, dan zou je kunnen nagaan welke graven daarvoor in aanmerking komen. De meeste graven in dat deel van het kerkhof zijn vanaf 1944 t/m 1947 in gebruik. Slechts enkele graven worden pas na 1955 in gebruik genomen en komen dus in aanmerking om daarvóór gebruikt te zijn geweest voor het Duitse massagraf. Het gaat om grafnummer 662, 664, 667, 668, 685, 689, 693 en 764.