Knipsels

1. Door Marco Kleijer op 26 januari 2026 in Knipsels over de tweede wereldoorlog.

   Würzburg Riese radar museum Overloon

   Op 27 december 2025 bezocht ik museum Overloon.

   In de voertuigen hal, achter een vrachtwagen, staat tegen de buitenmuur een gedemonteerde Würzburg Riese radar. Dit type radar werd eind jaren 30, begin jaren 40, ontwikkeld door Telefunken. De parabolische antenne werd geproduceerd door Luftschiffbau Zeppelin. Deze radars werden door de Duitsers tijdens de Tweede Wereldoorlog gebruikt voor het nauwkeurig volgen van vijandelijke bommenwerpers en om luchtafweer en nachtjagers aan te sturen. Ik heb begrepen dat deze eerder buiten het museum heeft gestaan maar dat hij had te lijden onder de elementen. Van een aanwezige vrijwilliger begreep ik dat hij hier nu ligt te wachten op restauratie.

   

   Deze radar heeft met nog twee andere Würzburg Riese radars bij Radio Kootwijk gestaan. Ze werden in de jaren 50 door Nederlandse astronomen gebruikt om de melkweg in kaart te brengen en zonneonderzoek te doen. Één van de radar schotels staat nu bij museum vliegbasis Deelen, een tweede bij Oorlogsmuseum Overloon en een derde radar staat bij Planetron in Dwingeloo.

   

2. Door Marco Kleijer op 19 augustus 2024 in Knipsels over de tweede wereldoorlog.

   Würzburg Riese Eisenbahn-Ausführung FuSE65E

   Op 15 augustus 2024 bezocht ik Atlantikwall Raversyde in België. Buiten het museum staat een Würzburg Riese radar op een trein onderstel.

   
   

3. Door Marco Kleijer op 23 april 2024 in Knipsels over de tweede wereldoorlog.

   Duitse radarstelling Hase – 2

   Op 6 april 2023 bezocht ik opnieuw restanten van de Stellung Hase. Ten zuiden van Harderwijk, aan de oostkant van de A28, ligt het fundament van een Y-peiler radiotoren (gps 52.33037, 5.58935).

   De twee radiotorens waren gefundeerd op acht betonnen poeren. Uit historische bronnen en veldwaarnemingen zijn in Nederland alleen Y-peilers met vier betonnen poeren bekend. De fundering van de radiotorens is mogelijk afgekeken bij FLAK-torens (luchtafweergeschut) die gefundeerd waren met acht poeren, of ze werden hergebruikt, nadat ze eerst als FLAK-toren in gebruik waren. Tussen de poeren van de torens zijn fundamenten gevonden van een kleine betonnen radiohut. Daar werden ontvangen radiosignalen verwerkt. De torens stonden minstens 250 meter uit elkaar, om storing te voorkomen. Op basis van de in 2019 opgegraven funderingen en luchtfoto’s uit de oorlogsjaren, waren ze 12 tot 15 meter hoog.

    

   

   

   

   

4. Door Marco Kleijer op 23 april 2024 in Knipsels over de tweede wereldoorlog.

   Funkmessgerat 65 “Würzburg-Riese”

   Op 3 juni 2023 bezocht ik het Luftwaffe Museum in Berlijn. Hier staat een Würzburg Riese radar zoals die ook bij Stellung Hase stond opgesteld.

   Der Würzburg-Riese ist ein stationäres Radargerätt, mit dem im Zweiten Weltkrieg feindliche Flugzeuge geortet und eigene Nacht- und Abfangjäger geleitet wurden.
   Ab Mitte 1941 bildeten mehr als 1.500 “Riesen” eine Verteidigungslinie von Dänemark bis Nordfrankreich. Sie alle waren in einem ausgeklügelten Verbund von Funkmessstellungen, Nachtjägerflugplätzen, Flakbatterien und Flugwachten telefonisch mit Jägerleitständen verbunden.
   Die präzise Steuerung des 11 Tonnen schweren drehbaren Teils aus Parabolspiegel und Bedienkabine war technisch anspruchsvoll.
   Das hier gezeigte Radargerät war bis Kriegsende in der Nähe von Den Haag in den Niederlanden im Einsatz.

   

   

5. Door Marco Kleijer op 21 april 2024 in Knipsels over de tweede wereldoorlog.

   Duitse radarstelling Hase

   Op 29 maart 2024 bezocht ik restanten van de Duitse radarstelling “Stellung Hase” bij Harderwijk. Deze liggen verspreid langs de A28 ten zuiden van Harderwijk.

   Kort nadat Duitse eenheden in mei 1940 Nederland binnenvielen, richtten de Duitsers ten zuidwesten van Harderwijk Stellung Hase in. Deze stelling was onderdeel van het Duitse luchtverdedigingssysteem. Het terrein was circa 46 hectare groot en omringd door prikkeldraad, loopgraven en geschutstellingen. Er stonden diverse luisterapparaten opgesteld, waaronder Freya- en Würzburg-radars. Hiermee werden geallieerde vliegtuigen opgespoord voordat ze het Duitse luchtruim binnen konden vliegen. Zodra een geallieerd vliegtuig werd waargenomen, stegen Duitse jachtvliegtuigen op om tot de aanval over te gaan.

   

   

   

   

   

   

   

   Gerelateerd boek: Teerosen op de Veluwe.

6. Door Marco Kleijer op 6 maart 2023 in Knipsels over de tweede wereldoorlog.

   Bunker Museum Terschelling

   Op 2 maart 2023 bezocht ik het Bunker Museum Terschelling.

   Bunker Museum Terschelling is een museum over de Tweede Wereldoorlog op het Nederlandse eiland Terschelling. De Duitse radarstelling Tiger was onderdeel van de Atlantikwall en bestond uit honderd bunkers. Van de vijfentachtig nog aanwezige bunkers zijn er vier aangewezen als museumbunker.

   

   

   

   

   

   

   

   

   

   

   

   

   

   Gerelateerd boek: Teerosen op de Veluwe.