Knipsels – terug naar homepage

Knipsels over de tweede wereldoorlog

  1. De Schalkhaarders

    Ik lees De Schalkhaarders, over de invloed van het naziregime op de Nederlandse politie tijdens de tweede wereldoorlog.

    Op pagina 65 lezen we:

    Toen ik ’s avonds thuis kwam werd ik gearresteerd […] Via Amersfoort ben ik naar Duitsland gevoerd naar Saarbrücken en aldaar te werk gesteld, waarbij ik mij elke week bij de Gestapo moest melden.

    Mijn vermoeden is dat de persoon in kwestie zich moest melden bij Neue Bremm, een kamp van de Gestapo in Saarbrücken. De restanten van dit kamp bezocht ik op 3 augustus 2022.

  2. Vlamingen aan het Oostfront

    Ik lees Vlamingen aan het Oostfront, over Vlaamse vrijwilligers in dienst van de Waffen-SS.

    Het Vlaams Legioen (Duits: Freiwilligen-Legion Flandern) was een militaire eenheid bestaande uit Vlaamse vrijwilligers die tijdens de Tweede Wereldoorlog aan de zijde van de Duitsers tegen het Rode Leger van de Sovjet-Unie vochten op het Oostfront.

    Een passage die me opviel vinden we op pagina 133.

    Nog eer ze goed wisten waar links of rechts was, had onze 8,8 cm luchtafweer de twee eersten [T-34 tanks] te pakken. Zij brandden lichterlaaie.

    In onze infanterie, bekeken we mekaar met grote ogen. Het was deze dagen de eerste keer, dat wij onze luchtafweerstukken als artilleriegeschut en nu ook als pantserafweerkanonnen in dichte beschieting aan het werk zagen. Indrukwekkend, die snelle vuurkracht en die trefzekerheid.

  3. Militracks Overloon 2024

    Op 25 mei 2024 bezocht ik Militracks in Overloon. Het was nat en modderig, en dat maakte het des te mooier! De Kettenkrads waren weer geweldig om te zien, wat een geniaal voertuig.

  4. Tankversperring bij Bunschoten-Spakenburg

    Op 20 mei 2024 bezocht ik de tankversperring op de dijk bij Bunschoten-Spakenburg.

    De Grebbelinie is aangelegd in de 17e en 18e eeuw vanaf de Rijn bij Rhenen tot de Zuiderzee bij Spakenburg. Het was een waterlinie met verdedigingswerken zoals forten of batterijen op de hoger gelegen gedeelten en inundatiegebieden, die onder water gezet konden worden. De polder van de gemeente Bunschoten bestond grotendeels uit inundatiegebied.

    In de 20e eeuw waren veel van de oude verdedigingswerken verouderd en gesloopt. Door de aanhoudende dreiging vanuit Duitsland werd rond 1939 de Grebbelinie gemoderniseerd en opnieuw in staat van verdediging gebracht. Op de hoger gelegen Oostdijk werden tankversperringen en loopgraven aangelegd.

    • De vijf aangelegde tankversperringen, ook wel asperges genaamd, bestaat uit betonnen blokken waarin spoorstaven zijn gestoken.
    • Anders dan de reguliere vaste asperges, zijn ze verplaatsbaar en lagen bovenop de dijk in plaats van gedeeltelijk ingegraven in de grond. Hiermee werd voorkomen dat de waterkerende functie van de dijk in gevaar kwam.
    • De asperges konden vijandelijke voertuigen en tanks tegenhouden. De spoorstaven fungeerden als tanden om het naderende voertuig vast te houden en het betonnen blok groef zich aan de achterzijde in door de kracht van de botsing.

    Tijdens de Tweede Wereldoorlog is de Grebbelinie bij Spakenburg in werking gezet, maar op de Oostdijk is echter niet gevochten omdat Nederland voor die tijd tot capitulatie overging. Na de oorlog is een weg aangelegd op de Oostdijk waarbij twee versperringen ondersteboven aan de kant zijn gelegd. De oorspronkelijke locaties van deze versperringen zijn gemarkeerd op het fietspad.

    Deze monumentale overblijfselen van de Grebbelinie vormen een tastbare herinnering aan de oorlog en haar gevallenen. De Calvijnschool heeft dit monument geadopteerd en haar leerlingen herdenken jaarlijks op deze locatie.

  5. Krupp K5 spoorwegkanon “Leopold”

    Op 7 mei 2024 bezocht ik museum Batterie Todt in Frankrijk. Buiten het museum staat een Krupp K5 spoorwegkanon opgesteld. Dit exemplaar met de naam “Leopold” is één van twee overgebleven kanonnen.

    De Krupp K5 is een Duits 280 mm spoorweggeschut uit de Tweede Wereldoorlog. Door de Duitsers werd het “Slanke Bertha” genoemd, naar de Dikke Bertha uit de Eerste Wereldoorlog. Het geschut vuurde een granaat van 255 kg af over een afstand van bijna 70 km. Het woog 120 ton, inclusief treinonderstel en was 32 meter lang. Het kanon werd bediend door een ploeg van 10 man. De kanonnen zijn ingezet aan vrijwel elk Europees front.

  6. Duitse radarstelling Hase – 2

    Op 6 april 2023 bezocht ik opnieuw restanten van de Stellung Hase. Ten zuiden van Harderwijk, aan de oostkant van de A28, ligt het fundament van een Y-peiler radiotoren (gps 52.33037, 5.58935).

    De twee radiotorens waren gefundeerd op acht betonnen poeren. Uit historische bronnen en veldwaarnemingen zijn in Nederland alleen Y-peilers met vier betonnen poeren bekend. De fundering van de radiotorens is mogelijk afgekeken bij FLAK-torens (luchtafweergeschut) die gefundeerd waren met acht poeren, of ze werden hergebruikt, nadat ze eerst als FLAK-toren in gebruik waren. Tussen de poeren van de torens zijn fundamenten gevonden van een kleine betonnen radiohut. Daar werden ontvangen radiosignalen verwerkt. De torens stonden minstens 250 meter uit elkaar, om storing te voorkomen. Op basis van de in 2019 opgegraven funderingen en luchtfoto’s uit de oorlogsjaren, waren ze 12 tot 15 meter hoog.

     

  7. Funkmessgerat 65 “Würzburg-Riese”

    Op 3 juni 2023 bezocht ik het Luftwaffe Museum in Berlijn. Hier staat een Würzburg Riese radar zoals die ook bij Stellung Hase stond opgesteld.

    Der Würzburg-Riese ist ein stationäres Radargerätt, mit dem im Zweiten Weltkrieg feindliche Flugzeuge geortet und eigene Nacht- und Abfangjäger geleitet wurden.
    Ab Mitte 1941 bildeten mehr als 1.500 “Riesen” eine Verteidigungslinie von Dänemark bis Nordfrankreich. Sie alle waren in einem ausgeklügelten Verbund von Funkmessstellungen, Nachtjägerflugplätzen, Flakbatterien und Flugwachten telefonisch mit Jägerleitständen verbunden.
    Die präzise Steuerung des 11 Tonnen schweren drehbaren Teils aus Parabolspiegel und Bedienkabine war technisch anspruchsvoll.
    Das hier gezeigte Radargerät war bis Kriegsende in der Nähe von Den Haag in den Niederlanden im Einsatz.

  8. Duitse radarstelling Hase

    Op 29 maart 2024 bezocht ik restanten van de Duitse radarstelling “Stellung Hase” bij Harderwijk. Deze liggen verspreid langs de A28 ten zuiden van Harderwijk.

    Kort nadat Duitse eenheden in mei 1940 Nederland binnenvielen, richtten de Duitsers ten zuidwesten van Harderwijk Stellung Hase in. Deze stelling was onderdeel van het Duitse luchtverdedigingssysteem. Het terrein was circa 46 hectare groot en omringd door prikkeldraad, loopgraven en geschutstellingen. Er stonden diverse luisterapparaten opgesteld, waaronder Freya- en Würzburg-radars. Hiermee werden geallieerde vliegtuigen opgespoord voordat ze het Duitse luchtruim binnen konden vliegen. Zodra een geallieerd vliegtuig werd waargenomen, stegen Duitse jachtvliegtuigen op om tot de aanval over te gaan.

    Gerelateerd boek: Teerosen op de Veluwe.