Doodgewone mannen

In de vroege ochtend van 13 juli 1942 trekt een tiental manschappen van Reserve Politie Bataljon 101 van de Duitse Orde Politie het Poolse dorpje Józefów binnen. Het zijn doodgewone mannen, meest arbeiders en middenstanders uit Hamburg, brave huisvaders, te oud om nog dienst te doen aan het front. Als de nacht valt zijn vrijwel alle 1800 joden uit het dorpje - mannen vrouwen en kinderen - vermoord. Zestien maanden lang duren deze slachtingen voort, in het ene dorp na het andere, tot de operatie in november 1943 eindigt met wat cynisch het 'Oogstfeest' wordt genoemd: vijfhonderd man politietroepen hebben dan in totaal 83.000 joden om het leven gebracht.
Christopher Browning heeft als eerste nauwgezet onderzoek gedaan naar de tot nu toe vrijwel vergeten rol van de politiebataljons. Meer dan honderd leden van bataljon 101 hebben na de oorlog hun gruweldaden bekend, maar omdat ze slechts officiële bevelen hadden uitgevoerd zijn ze nooit wegens oorlogsmisdaden vervolgd. Brownings boek werpt een nieuw licht op de geschiedenis van de holocaust: hoe veranderen 'doodgewone mannen' in meedogenloze moordmachines?